H SX-70 είναι μια αναδιπλούμενη SLR*1* κάμερα που παράγει στιγμιαίες φωτογραφίες με τη μορφή έτοιμου [εμφανισμένου και στερεωμένου], συνήθως γυαλιστερού και έγχρωμου, χαρτιού. Η γάτα μου αυτή τη στιγμή έχει λιώσει ξαπλώνοντας δίπλα στο καλοριφέρ έχοντας πάρει αγκαλιά τη μπλούζα που φορούσα. Έχει σχεδιαστεί από τον όχι-και-άγνωστο κύριο Edwin Land, δεύτερο σε αριθμό ιδιοκτήτη [συνολικά 535*2*] πατέντων στο Αμέρικα, μετά τον Θωμά Έντισον, και πρωτοκυκλοφόρησε την δεκαετία του ‘70, με άλλα μοντέλα στιγμιαίας φωτογραφίας του Land να έχουν ήδη στρώσει το έδαφος γι’ αυτήν. Παρ’ όλο που η τιμή της ήταν τσιμπημένη, πολύς κόσμος ενδιαφέρθηκε και δημιούργησε ένα από αυτά που οι Αμερικάνοι αποκαλούν ‘cult followings‘ το οποίο δεν λέει να κοπάσει μέχρι και σήμερα, κυρίως λόγω της γρήγορης, στιγμιαίας ικανοποίησης που προσφέρεται σε κάποιον με το να βλέπει την ιδέα του να γίνεται πραγματικότητα σε χαρτί μέσα σε 60 δεπτερόλεπτα και της δυνατότητας διόρθωσης της εικόνας το ίδιο στιγμιαία. Για να το κάνουμε αυτό ακόμα πιο λιανά, αν είσαι άσχετος, γκαβάδι, στερείσαι κάθε καλλιτεχνικής φύσης και το μεγαλύτερο σου πρόβλημα στις καθημερινές σου μετακινήσεις είναι η δυσχρωματοψία [που το είδες το κόκκινο ρε μαλάκα;], μπορείς σε πέντε λεπτά να έχεις δημιουργήσει ένα έτοιμο για τη γκαλερί αριστουργηματικό print, χωρίς τη διαμεσολάβηση αλλαγής φακών, πειράγματος ταχυτήτων κλείστρου, διαφράγματος, ταχυτήτων ISO, θερμοκρασίας χρώματος, μεταφορά σε υπολογιστή, επεξεργασία και τέλος εκτύπωση — όλα τους ακατανόητες λεξούλες για τον κοινό θνητό και εφιάλτες κάθε ερασιτέχνη ή επαγγελματία φωτογράφου.

Η SX-70 ήταν η πρώτη μηχανή που έπαιρνε το τότε ολόφρεσκο [και σήμερα πωλούμενο ως 'retro - vintage - extra rare' στο ebay για 150 δολλάρια η κασέτα] εσωτερικής εμφάνισης χρωματιστό φιλμ της εταιρείας. Ήταν επίσης καταπληκτικά μουράτη, και με εκπληκτικό design [κάτι σαν όμορφη κασετίνα πούρων παραγεμισμένη με καθρέφτες] για την εποχή της, φτιαγμένη από καφέ ή μαύρο δέρμα και μέταλλο, ενώ όταν δίπλωνε χωρούσε χαλαρά σε σακάκι επιδειξιομανούς.

Από το πρώτο της μοντέλο μέχρι το τελευταίο διαφοροποιήθηκε, χωρίς τρελές διακυμάνσεις όμως. Το πρώτο μοντέλο παρουσίασε ορισμένα προβλήματα στην εστίαση, με απελπισμένους φωτογράφους να παραπονιούνται στον Land πως δε βλέπουν τη τύφλα τους στην εστίαση και τον δεύτερο να απαντάει πως αυτό είναι μέρος της μαγείας του να παρατηρείς το θέμα σου και να μην ασχολείσαι με κοινές θνητές διαδικασίες όπως το focusing. Από το μοντέλο 2 και μετά όμως [ίσως και με μερικές βαριές κουβέντες και τραβήγματα του αυτιού από πιουρίστες όπως ο *Ansel Adams*] η SX-70 απέκτησε ευκολότατη οθόνη εστίασης παρόμοια με αυτή των SLR των 35 χιλιοστών. Στο καπάκι, η Polaroid πρωτοτύπησε για άλλη μια φορά, παρουσιάζοντας την SX-70 Sonar, εξοπλισμένη όπως δείχνει και το όνομα της με sonar που χρησιμοποιούταν για αυτόματη εστίαση, ενώ η δυνατότητα χειροκίνητης εστίασης παρέμεινε. Ήταν η πρώτη SLR αυτόματης εστίασης που δινόταν στο ευρύ κοινό — κάτι που σήμερα, στην εποχή των μηχανών-όλα-τα-κάνω-αυτόματα ίσως να μην μοιάζει ιδιαίτερα σημαντικό, αλλά πολύ θα ήθελα να σας έβλεπα να τραβάτε ανεστίαστες φωτογραφίες των βυζιών σας με το κινητό, κουφάλες. Η γάτα κοιμήθηκε.

Depot Square #1 - Copyright © Joel B. Schilling

Το πραγματικά δυνατό σημείο και αυτό που ώθησε την SX-70 στο πάνθεον των φωτογραφικών μηχανών, ήταν πέρα από την στιγμιαία ικανοποίηση αντίστοιχη σε ‘ένα στα γρήγορα στη πισίνα μωρό μου’, το φιλμ της. Το SX-70 φιλμ, και το Time Zero που το διαδέχθηκε, είχαν ένα μοναδικό χαρακτηριστικό: μαλακή εμουλσιόν, η οποία αν ζεσταινόταν μπορούσε να τροποποιηθεί με μια ευρεία γκάμα εργαλείων και μη-εργαλείων3, όπως οδοντιατρικός εξοπλισμός, οδοντογλυφίδες, ξυλάκια για σουβλάκι, κουτάλια, μικρά κατσαβίδια και sandpaper. Οι γραμμές στις εικόνες μπορούσαν να αλλοιωθούν, τα χρώματα να μπλεχτούν, υφές να δημιουργηθούν εκεί που δεν υπήρχαν ή να εξαλειφθούν από σημεία που μας έσπαγε τα νεύρα η παρουσία τους, και γενικά, μια μεγάλη γκάμα από εφέ και δημιουργικές παρεμβάσεις πάνω στη φωτογραφία μπορούσαν να επιτευχθούν, βγάζοντας τις εικόνες της SX-70 από τη καθαρά φωτογραφική ενασχόληση και εισάγοντας τις σε πιο πειραματικούς και δημιουργικούς κόσμους [και ανθρώπους*4*].

Σήμερα, το Time Zero [η δεύτερη μετάλλαξη του SX-70 φιλμ] είναι σχεδόν νεκρό*5*, καθώς περάσαν κάποια χρόνια από τη τελευταία παρτίδα που παράχθηκε από το εργοστάσιο της Polaroid. Αρκετά άλλα φιλμ της Polaroid ακολουθούν αυτόν τον δρόμο, καθώς η εταιρεία έχει ήδη κηρύξει πτώχευση μια φορά και προχωράει για την δεύτερη — αυτό τον καιρό κατασκευάζει φτηνιάρικες ψηφιακές κάμερες***. Κοινώς αυνανίζονται όλοι εκεί μέσα με τη θηλιά στο λαιμό τους. Αρκετοί πορωμένοι όμως, πρώτα βρήκαν τρόπο για να χρησιμοποιηθεί το πιο καινούργιο φιλμ 600 στις SX-70*7* [και κατά συνέπεια μια ολόκληρη σειρά φιλμ που είτε είναι 600 με άλλο όνομα είτε του μοιάζουν] και έπειτα, δημιούργησαν μια εταιρεία*8* η οποία πέρα από το να ξεζουμίσει τις τσέπες μας με παράλογες τιμές προσφέρει ένα σωρό καλούδια επαναφέροντας την μόδα της Polaroid, και δημιουργώντας επίσης έναν [όχι και τόσο] καινούργιο τύπο φιλμ, το SX-70 Blend*9*.

Εν κατακλείδι, προτείνω στον κάθε ενδιαφερόμενο για τας τέχνας και τας έκφρασας [ναούμ] που δεν έχει ιδιαίτερο πρόβλημα με την κατώτερης τάξεως δημιουργικότητα [κοινώς, δεν πιστεύει πως χρειάζεται να είσαι φτασμένος αρτίστας για να εκφράσεις τι έχεις μέσα σου] να τσεκάρει τις δημιουργικές δυνατότητες που αυτό το μικρό, θαυματουργό, και σε αρκετές περιπτώσεις φτηνό στο ebay [~= 30-50€], μηχανηματάκι έχει. Μπορεί και να εκπλαγείτε.

***Το κείμενο γράφτηκε πριν την οριστική απόφαση της Polaroid να σταματήσει να παράγει φιλμ. Είδωμεν τι το μέλλον θα φέρει…